Modern dünya bize sürekli daha fazlasını arzulamayı, geleceği yıllar öncesinden planlamayı ve hayatın “derin, aşkın anlamını” aramayı öğütlüyor. Kütüphaneler dolusu felsefe kitabı, kişisel gelişim seminerleri ve karmaşık yaşam stratejileri arasında çoğu zaman tek bir temel soruda kayboluyoruz: Gerçekten ne bizi mutlu eder ve hayatın anlamı nedir?
Tanzanya’nın çorak topraklarında, Doğu Afrika’nın son avcı-toplayıcı topluluklarından biri olan Hadza kabilesi ise bu sorulara binlerce yıldır aynı sadelikle yanıt veriyor.
“Mutluluk Nedir?”
Bir içerik üreticisinin Hadza kabilesinden Soloco adındaki bir avcıyla yaptığı röportaj, modern felsefenin ve psikolojinin yüzyıllardır çözmeye çalıştığı soruları birkaç kelimeyle özetliyor:
— Mutluluk nedir?
– Bal ve et.
Modern insanın “kariyer, başarı, finansal özgürlük, itibar” gibi katmanlı hedeflerinin aksine; avcı-toplayıcı bir zihin için mutluluk, o gün karnını doyuran temel ihtiyaçların karşılanmasından ibarettir. Ağaç kovuğundan çıkarılan tatlı bir bal ve başarılı bir avın ardından paylaşılan et. Gelecek Kaygısı ve Şebekler
Söyleşiyi gerçekleştiren kişi, daha soyut ve karmaşık yanıtlar alabilme umuduyla sorularını derinleştirmeye devam eder. Ancak aldığı yanıtlar, insanoğlunun soyut düşünce yapısının aslında doğadaki somut gerçeklikle nasıl çakıştığını gözler önüne serer:
— En büyük korkun nedir?
– Maymunlar (şebekler). Çünkü gece bize saldırırlar ve bal ile eti çalarlar.
— Hayatın anlamı nedir?
– Eh? (Soru anlamını yitirir)
— Gelecekte ne olmasını isterdin?
– Maymunları öldürmek. Böylece bal ve eti bir daha çalmasınlar.
Modern insan için gelecek kaygısı; emeklilik planları, borsa grafikleri, enflasyon ya da kariyer basamakları anlamı taşırken; Hadzalar için gelecek, sadece yarınki rızkın koruma altına alınmasıdır. Onlar için kurgusal hayaller ya da uzun vadeli planlar yoktur; sadece bugün ve somut tehditler vardır.
Hadza kabilesinin bu yaklaşımı, onların dünyayı “anlamaktan aciz” olduğunu değil; aksine doğanın tam merkezinde, illüzyonlardan arınmış tam bir “şimdi ve burada” bilinciyle yaşadıklarını gösterir. Modern insanın mutsuzluğunun temelinde durmaksızın geleceği kurgulaması ve var olmayan dertler icat etmesi yatarken; Hadzalar varoluşu en yalın hâliyle kucaklar:
- İhtiyaçları Karmaşıklaştırmamak: Mutluluk, ulaşılması imkânsız bir soyutlama değil; temel ihtiyaçlarımızın farkında olmak ve onlara sahip olduğumuzda minnet duymaktır.
- Odak Noktasını Korumak: Çözemeyeceğimiz sonsuz evrensel problemler yerine, hayatımızı doğrudan etkileyen somut meselelere odaklanmak zihinsel özgürlüğü getirir.
Soloco’nun yanıtları bize unutulmuş bir gerçeği hatırlatıyor: Bazen hayatı karmaşıklaştıran şey soruların kendisi değil, aradığımız cevaplara yüklediğimiz aşırı anlamlardır. Belki de hayat gerçekten sadece bal, et ve geceleri balı çalmaya çalışan şebeklerden ibarettir.
Belgeselin linki: https://www.youtube.com/watch?v=TAGjuRwx_Y8
