Dert içinde bulunulan kötü durum, sorun, sıkıntı, üzüntü, kaygı, tasa anlamına gelir. Dertli olmak; üzüntü, keder, kaygı, yaşamsal tüm sorunları kuşatan insanın iç alemine mahsus bir duygu durumunu ifade eder. Üzüntüye kapılmak, bir şeyin verdiği üzüntüyü kendine dert etmek, dertli duruma gelmeye dertlenmek denir.
Dert konusu da insandan insana farklılık gösterir:
Hiçbir Şeyi Dert Edinmeyenler
Bu tarz insanlar yaşamlarında çok rahattırlar ve hiçbir şeyi kafalarına takmaz, hiçbir durum karşısında dertlenmezler. Bunlara halk arasında vurdum duymaz da deriz. Yaşantılarında o kadar rahattırlar ki dünya batsa umurlarına gelmez. Kendileri rahattır ama onların bu rahatlıkları çevrelerindeki insanları rahatsız eder.
Her Şeye Dertlenenler
Çevremizde öyle insanlar vardır ki bunların kendi başlarına üzücü, kaygı verici bir olay gelmesine gerek yoktur. Bu insanlar; çevresinde olup bitenler, hatta hiç tanımadıkları insanların başlarına gelenler karşısında bile dertlenirler. Her şeye dertlenen insanlar aynı zamanda aşırı duygusaldırlar. Başkalarının derdi ile dertlenir, onlar için çabalarlar. Ancak bu durum onları çok yorar. Bütün bu olumsuzluklar ile beraber stres, tasa, kaygı gibi duygu hallerini olağandan fazla yaşamak sağlığımızı kaybetmemize neden olabilir ve beraberinde daha büyük sorunlar yaşamamıza neden olabilir.
Ne Yapmalı?
Hayatta her şeyi olduğu gibi yaşamaları, ne çok rahat olmalı rahatsızlık verecek düzeyde. Ne de fazla kuruntulu olup kendimize her şeyi dert edinmeliyiz. Yaşamımız boyunca küçücük şeyleri dert edinmemeli, karşımıza çıkan problemlerle mücadele etmesini öğrenmeliyiz. Ancak bu şekilde hayata tutunabileceğimizi ve hayatta başarılı olabileceğimizi bilmeliyiz.
Benim sıkça kullandığım ve herkes tarafından bilinen bir söz vardır:
“Her dağın kendine göre karı vardır.”
Bu sözde dertsiz insan olmadığı, herkesin kendi durumuna bağlı olarak sorunları olduğu anlatılmaktadır. İnsanlar bazen gündelik yaşam içerisinde karşılaştıkları sorunlar karşısında o kadar dertlenirler ki hayat denen bu yolda yürürken hep yukarıya bakmamalı, aşağıya da bakıp bizden daha dertli insanların olduğunun farkına varmalıyız.
DERT İLE İLGİLİ SÖZLER
- Dertsiz baş, yarasız ağaç olmaz. Atasözü
- Dert; Allah’ı gizlice çağırmana sebep olduğundan, bütün dünya malından daha üstündür. Mevlâna
- Her derdin devası zaman kazanılarak bulunur. Moliere
- Derman aradım derdime, derdim bana derman imiş. Yunus Emre
- Bir gün dünyada tüm dertlere çare bulunabilir; ama servet, şehvet ve şöhret mikrobu bulaşmış olanlara deva bulunamaz. Eflatun
- Hepimizde başkalarının dertlerine tahammül edecek kadar kuvvet vardır. La Rochefaucauld
- İnsanda düş gücü yoksa, ölmek fazla dert değildir, ama varsa da, o zaman ölüm fazlasıyla derttir. Louis Ferdinand Celine
- Derdim her şeyimi çalsa da onu yine överim; bana hakikati öğretir. Goethe
- Başkalarını dertleri karşısında soğukkanlı görünce överiz; ama bizim dertlerimiz karşı soğukkanlı dururlarsa kızarız. Montaigne
- Dertli bir adamın, tereddüt ve dumanlarla dolu bir gönül evi vardır, derdini dinlersen o evde bir pencere açmış olursun. Mevlâna
- Derdini içine atan ve yarasının kanını içine akıtan kimse, vücudunda onulmaz çıbanların toplayıp baş vermesi tehlikesini, göze almış demektir. Francis Bacon
- Yara en çok avucunun içindeyse sana aittir! Sıkarsın avucunu, canın yanar. Ama senden başka kimse bilmez neden acıdığını. Jean Christophe Grange
- Daima meşgul olmak suretiyle kafanızdan üzüntüyü çıkarın, çok meşgul olmak, insanı iç sıkıntısından kurtarmak için, bütün devirlerde tertip edilen en iyi tedavi usullerinden biridir. Dale Carnegie
- İnsanlar genellikle dertlerinden kurtulmak için geleceğe kaçarlar; zamanın yoluna düşsel bir çizgi çeker, bu çizginin ötesinde o anki dert ve sıkıntılarının sona ereceğini sanırlar. Milan Kundera
- İnsan sevincini büyülterek anlatmalı, üzüntülerini kısaltarak. Kendini yok yere açındıran, gerçekten dertli olunca acınmamayı hak eder. Montaigne
- Dertlerini dökecek dostları olmayanlar kendi yüreklerini kemirirler. Francis Bacon
- Bu dünyada her şeyi olan da dertli, hiçbir şeyi olmayan da. William Shakespeare
- Dert, daima insana yol gösterir. Mevlâna
- Herkesin kendine göre birtakım dertleri vardır, ama bu kiminde gramladır, kiminde kiloyla. Cervantes
- Evde huzursuz bir kadın, derde dert katar. Sümer Atasözü
- Dertli olmanın sırrı, dertli olup olmadığımızı düşünecek kadar boş vakte sahip olmamızdır. Bernard Shaw
- Dert var, gelir geçer, dert var, deler geçer. Atasözü
- Derdin iyice dayanılmazlaşınca, çözüm de kendiliğinden gelir. Necib Mahfuz
- Geçmiş bir dert için yakınmak, yeni dertler edinmektir. William Shakespeare
- Hangi dertli; içini dökmeye doymuş, usanmıştır ki… Goethe
- Bütün bir geceyi uykusuz geçirmene sebep olan şeyleri bir nefeste anlatamazsın. Önce içine atarsın, sonra susarsın. Murathan Mungan
- Derdim yüreğimde eller ne bilsin. Aşık Veysel
- Bir dokunmada dert sevince döner, sevinç dertlenir. William Shakespeare
- Duyan bir kalp için, ölümden de beter dertler vardır. Alfred de Musset
- Dertli olan, bakışından bellidir. Gevheri
- Dert ve felaket insanları en çok umuda sarıldıkları zamanda hırpalamaktan zevk alır. Halid Ziya Uşaklıgil
- Dert, insanı uyutmaz. Victor Hugo
- Kolayca teselli edilecek dert insanı böyle ağlatmaz. Reşat Nuri Güntekin
- Bir kadından gelen derdi gene bir kadın iyileştirebilir. Alphonse Daudet
- Herkes tarafından paylaşılan dert, bir kişiye daha az düşer. Budha
- İnsanın iki türlü derdi vardır; çok karışık gerçekleri öğrenemez, çok basitlerini de unutur. Rebeca West
- İnsanın büyüdükçe mi artıyor dertleri? Yoksa insan, büyüdükçe mi anlıyor gerçekleri? Özdemir Asaf
- Ağacı kurt, insanı dert kemirir. Atasözü
- Hafif dertler konuşur; büyük dertlerin sesi çıkmaz. Seneca
- Derdi veren Tanrı, dermanını da verirmiş. Yazı ve tura gibi. Biri olmadan, diğerini alamıyorsunuz. John Verdon
Ferhat R. KİBAROĞLU