İki ya da daha fazla kişinin karşılıklı konuşmasına diyalog denir. İki tarafın anlaşma sağlamak ya da haberleşmek için birbirleriyle iletişime geçmesine diyalog kurmak denir.
İnsanlar ve topluluklar gündelik yaşantılarında çeşitli konular üzerinden diyalog kurarak iletişim halinde olurlar. Diyalog kurulan konu üzerinde her zaman anlaşma sağlanamaz. Bazen de diyalog sonunda uzlaşma ve anlaşmazlıklar yaşanabilir. Konudan konuya insanlar arasında algıda farklılıklar olması neticesinde tek taraflı ya da karşılıklı anlaşılamamak, anlattıklarının anlaşılamaması diyaloğun sonuçsal kalmasına sebebiyet verir. İki taraf diyalog esnasında farklı düşüncelere sahip olsalar dahi ortak bir noktada buluşabiliyorlar ise diyalog halinde kalabilir uzlaşma ve anlaşma sağlanabilir.
Bazı insanların ise ya algıları kapalıdır ya da diyaloğa kapalıdırlar. Bu insanlar ile diyalog kurma ve iletişime geçme noktasında problemler yaşanır. Diyalog esnasında yol kat edilemez ve bir bakmışsınız aynı başlangıç noktasındasınızdır. Her şeye karşı kendilerini kapattıkları için anlamamaya hatta yanlış anlamaya müsaittirler.

İnsanların diyalog kurabileceği insanlar ile sosyal çevresini donatması yaşamlarını kolaylaştırarak olumlu yönde etkileşimlerini arttıracağından zaman bakımından da güzel sonuçlar almalarına, zamanı verimli kullanmalarına, kendilerine zaman ayırabilmelerine, konfor alanlarının artmasına ve en önemlisi ruhen ve bedenen sağlıklı kalmalarına etki eder.
Bunun tam tersi düşünüldüğünde diyalog ve iletişim kurmakta zorluk çektiğimiz insanların etrafımızda fazla olması zaman kaybına, konfor alanlarımızın daralmasına, etrafımızdaki olumsuzlukların artmasına hatta ruh ve beden sağlığımızın bozulmasına sebebiyet verir.
Sağlam temeller üzerine kurulan insani ilişkilerde anlaşılmak, anlamak, diyalog kurabilmek hayatımıza ve geleceğimize yön verir.

Ferhat R. KİBAROĞLU

                                 

 Mete Han döneminde kullanılan haberleşme yöntemleri, o dönemdeki teknolojinin sınırlamalarına göre oldukça gelişmişti. Mete Han, imparatorluğunun geniş topraklarında hızlı ve güvenli bir şekilde haberleşme sağlamak için çeşitli yöntemler geliştirmiştir.

Mete Han döneminde kullanılan haberleşme yöntemlerinin başlıcaları şunlardır:

Atlı Haberciler

   Mete Han, imparatorluğunun her yerine hızlı ve güvenli bir şekilde haber iletmek için atlı haberciler kullanmıştır. Bu haberciler, iyi eğitimli ve güçlü atlara binmiş kişilerden oluşuyordu. Haberciler, gece gündüz demeden yollarda at koşturarak imparatorluğun her yerindeki komutanlara ve görevlilere mesajlar iletiyordu.

Bayraklar ve İşaretler

Mete Han, imparatorluğunun sınırlarında ve yollarda bayraklar ve işaretler kullanarak haberleşme sağlamıştır. Bu işaretler, gündüz ve gece farklı şekillerde kullanılarak mesajlar iletilebiliyordu. Örneğin, gündüz bir bayrağın belirli bir yöne doğru çevrilmesi, gece ise bir ateş yakılması belirli bir mesajı ifade ediyordu.

     Duman Sinyalleri

     Mete Han, imparatorluğunun sınırlarında ve yollarda duman sinyalleri kullanarak haberleşme sağlamıştır. Bu sinyaller, gündüz ve gece farklı şekillerde kullanılarak mesajlar iletilebiliyordu. Örneğin, gündüz bir duman sütununun belirli bir yöne doğru yükselmesi, gece ise bir ateş yakılması belirli bir mesajı ifade ediyordu.

       Güvenli Yol Ağları

      Mete Han, imparatorluğunun her yerinde güvenli yol ağları oluşturarak haberleşmenin daha hızlı ve güvenli olmasını sağlamıştır. Bu yo
ağları, atlı habercilerin rahatça yol alabilmesi için düzgün bir şekilde düzenlenmişti.

   Islıklı Oklar

      Mete Han, ordusunun birliğini ve disiplinini sağlamak için kullanmıştır. Ucuna açılan delikler, temren mili, yün iplik vs.
sayesinde fırlatıldıktan sonra ıslık sesi çıkaran oklardır. Bu ses, uzak mesafelerden bile duyulabilir.

       Islıklı oklar, savaşta da kullanılmıştır. Düşman askerlerini korkutmak ve morallerini bozmak için ıslıklı oklar atılırdı.

       Islıklı oklar Türklere özgü bir silahtır. Moğollar da ıslıklı okları kullanmış, ancak Türkler kadar yaygın olarak kullanmamıştır.

 Mete Atını Hedef Gösterir

    M.Ö. 200’lü yıllar. Asya’nın geniş bozkırlarında Hun Türkleri hüküm sürüyordu. Hunların hükümdarı Mete Han, cesurluğu, zekası ve askeri dehasıyla tüm dünyaya nam salmıştı. Mete Han, küçük yaşlardan itibaren okçuluk konusunda çok yetenekliydi. Kendisi için özel olarak tasarlanmış ıslıklı okları vardı. Bu oklar, uçlarından çıkan delikler sayesinde
uçarken ıslık sesi çıkarırdı. Bu ses, oklarını uzak mesafelerden bile kolayca duyulmasını sağlıyordu.

    Bir gün Mete Han, ordusuyla birlikte bozkırlarda geziniyordu. Yanındaki komutanlarıyla konuşurken birden en sevdiği atı Aygır’ı gördü. Aygır, beyaz tüylü, güçlü ve çevik bir attı. Mete Han, Aygır’ı çok severdi.

    Mete Han, Aygır’ı işaret ederek komutanlarına, “Bugün size bir oyun oynayacağım” dedi. “Ben bir hedef belirleyeceğim ve bu hedefe okunu çevireceğim. Okun hedefe doğru gittiğini gördüğünüzde, siz de aynı hedefe ok atacaksınız. Kim tereddüt ederse, cezalandırılacak.” Komutanlar, Mete Han’ın bu oyununa şaşırdılar. Ama Mete Han’ın emirlerine karşı gelmek istemedikleri için kabul ettiler.

    Mete Han, kılıcıyla havaya bir işaret attı. Islıklı ok, havada ıslık çalarak Aygır’a doğru fırladı. Aygır, oku görünce irkildi ve kaçmaya başladı. Ama ok, Aygır’ın bacağını yaraladı. Aygır, acı içinde yere düştü. Mete Han’ın komutanları, okun hedefe doğru gittiğini gördüklerinde tereddüt etmeden oklarını Aygır’a çevirdiler. Aygır, kısa sürede ok yağmuruna tutuldu ve can verdi.

    Mete Han, komutanlarının yanına geldi ve onlara şöyle dedi: “Bugün sizlere emirlere mutlak itaatin önemini öğretmek istedim. Bir komutanın emri altında savaşacaksanız, onun emirlerine koşulsuz itaat etmeniz gerekir. Aksi takdirde, ordunun başarısı tehlikeye girer.” Komutanlar, Mete Han’ın sözlerinden etkilendiler. Aygır’ın ölümünden dolayı üzgün olsalar da, Mete Han’ın emirlerine uymanın önemini anlamışlardı. Mete Han, bu olaydan sonra, ıslıklı okları ordusunun en önemli silahlarından biri haline getirdi. Bu oklar, Mete Han’ın ordusunun zaferlerinde önemli bir rol oynadı.

Günümüzde ıslıklı ok kullanan Türk toplulukları şunlardır:

• ·           Altay Türkleri: Altay Türkleri, ıslıklı okları hem geleneksel bir silah olarak hem de kültürel bir gelenek olarak
  kullanmaktadır. Islıklı oklar, Altay Türkleri arasında yapılan tören ve festivallerde de kullanılmaktadır.
• ·          Kırgız Türkleri: Kırgız Türkleri de ıslıklı okları hem geleneksel bir silah olarak hem de kültürel bir gelenek
  olarak kullanmaktadır. Islıklı oklar, Kırgız Türkleri arasında yapılan avcılık ve spor etkinliklerinde de kullanılmaktadır.
• ·         Kazak Türkleri: Kazak Türkleri de ıslıklı okları hem geleneksel bir silah olarak hem de kültürel bir gelenek olarak
  kullanmaktadır. Islıklı oklar, Kazak Türkleri arasında yapılan avcılık ve spor etkinliklerinde de kullanılmaktadır.
• ·           Karaçay-Balkar Türkleri: Karaçay-Balkar Türkleri de ıslıklı okları hem geleneksel bir silah olarak hem de kültürel bir gelenek
  olarak kullanmaktadır. Islıklı oklar, Karaçay-Balkar Türkleri arasında yapılan avcılık ve spor etkinliklerinde de kullanılmaktadır.
• ·         Çuvaş Türkleri: Çuvaş Türkleri de ıslıklı okları hem geleneksel bir silah olarak hem de kültürel bir gelenek olarak
  kullanmaktadır. Islıklı oklar, Çuvaş Türkleri arasında yapılan avcılık ve spor etkinliklerinde de kullanılmaktadır.

   Bu topluluklar dışında, ıslıklı okların günümüzde Türkiye’de de bazı Türk toplulukları tarafından kullanıldığı bilinmektedir. Örneğin, Kırşehir’de yaşayan Karakeçili Yörükleri, ıslıklı okları hem geleneksel bir silah olarak hem de kültürel bir gelenek olarak kullanmaktadır. Bu oklar, yörüklerin göçebe yaşam tarzını ve kültürünü yansıtan önemli bir simgedir.

    Kırşehir Karakeçili yörüklerinin ıslıklı okları ile ilgili bazı ilginç detaylar:

•  Islıklı oklar, genellikle, çam veya meşe ağacından yapılırdı.
• Islıklı okların ucu, genellikle, çelik veya pirinçten yapılırdı.
• Islıklı oklar, genellikle, 1 metre uzunluğunda olurdu.
•  Islıklı okların uçlarına, genellikle, 3 ila 5 delik açılırdı.
•  Islıklı oklar, genellikle, 70 ila 100 metre mesafeye kadar isabet ederdi.

BAYBARS

 

    

  İnsanlar geçmişten günümüze yaşadığı dönemin şartlarına göre iletişim araçları kullanmıştır. Bu iletişim araçları günümüzden geçmişe baktığımızda ilkel, geçmişten günümüze baktığımızda modern ve döneminde değerlendirdiğimizde en iyisidir.    Haberleşme araçları insanların yaşamları sosyo-kültürel hayatları alışkanlıkları ve benzeri etkenlere bağlı olarak zaman içerisinde değişime uğrayacakmış ve bugünkü çağın iletişim araçları olarak karşımıza çıkmıştır.

    İnsan sosyal bir varlık oluğu için sürekli bir şekilde iletişim kurma ihtiyacı duymakta, bu ihtiyaçtan kaynaklı iletişim araçları ortaya çıkmaktadır. İnsanların mağaralarda yaşadığı dönemde duvar yazılarıyla ateşin bulunmasıyla dumanla daha uzak mesafelere haber gönderme ihtiyacının doğmasıyla posta güvercinleri ve ulak aracılığıyla mektup ile haberleşmiştir.

    İnsanlardaki bu daha fazlasını isteme dürtüsü haberleşme alanında da ortaya çıkmış daha fazla insanla iletişim kurmak haberi daha uzak mesafelere ulaştırmak istemiş, bununla beraber kitlesel haberleşme araçları insanların hayatına girmiş, gazete, dergi, radyo ve televizyon gibi araçlarla haber büyük kitlelere ve uzak mesafelere ulaştırılmıştır.

    İnsanların dünden bugüne geldiği noktada teknolojik araçlar sanki bir uzvumuz gibi parçamız olmuş, ihtiyaçtan doğan bu yolculukta hayatımızı yönetir bir hale gelmiştir.

    Bizlerin yaşantılarını kolaylaştırmak için var olan bu araçları amaçlarına uygun kullanmalı, gündelik rutinimizin önüne geçirerek bağımlılık haline getirmemeli ve geleceğimiz olan çocuklarımızı da onları tehdit eden bu teknolojik bağımlılığa karşı korumalıyız.

Ferhat R. KİBAROĞLU