GÜNDELİK YAŞAM • Kasım 20, 2026

Gagavuzya’nın Kısıtlanan Sesi ve Ata’nın Mirası

Tarih, sadece geçmişin tozlu sayfalarında kalmış olayların bir dökümü değil; bugünün sancılarını anlamlandıran, yarının yönünü çizen canlı bir nefestir. Bugün Tuna’nın kuzeyinde, Moldova’ya bağlı küçük ama yüreği Türk dünyasıyla atan bir coğrafyada; Gagavuzya’da yaşananlar, tam da bu köklü bağın ve kimlik mücadelesinin en keskin tezahürlerinden biridir.

Bir yanda merkezi hükümetin özerklik haklarını budayan hamleleri, diğer yanda ise asırlardır bu coğrafyada var olma mücadelesi veren soydaşlarımızın direnişi var. Bu tablo, bizlere tarihin derinliklerinden süzülüp gelen ezeli bir gerçeği yeniden hatırlatıyor: Kökler ne kadar derindeyse, fırtınalara karşı direniş de o kadar mukaddestir.

Özerkliğin İçini Boşaltıyorlar.

Kişinev – Komrat Hattında Neler Oluyor?

Son dönemde Moldova merkezi yönetiminin attığı adımlar, Gagavuz Özerk Yeri’nin varlık sebebini oluşturan yetkileri birer birer budadı. Kişinev’in çıkardığı kararlar ve yargı hamleleriyle;

Avrupa Birliği entegrasyonu ile Rusya ekseni arasında sıkışan Moldova’da, faturanın ilk kesildiği yerin yine mazlum ve direngen Gagavuz Türkleri olması, coğrafyanın kaderindeki o acı tarihi tematik sürekliliği gözler önüne seriyor.

Tarihsel Bir Köprü: Atatürk ve Gagavuz Öğretmenlerin Hikâyesi

Gagavuzya’nın Türkiye ve Türk dünyası ile bağları sadece bugünün siyasi bağlamına sığmayacak kadar derin, hüzünlü ve gururludur. Bu bağın en özel ve manidar nişanelerinden biri, Cumhuriyet’in ilk yıllarında yaşanan unutulmaz bir hatıradır.

Yıl 1920’lerin ortaları… Romanya Krallığı sınırları içinde (o dönem Bessarabia bölgesinde) yaşayan Gagavuz Türkleri, kendi ulusal kimliklerini, kültürlerini ve en önemlisi Türkçeyi yaşatabilmek, çocuklarına öğretebilmek için büyük bir yokluk ve baskı içindedirler. Bölgedeki öğretmenler, çocukların kendi ana dillerinde eğitim alabilmesi, Türk harfleriyle ve kültürüyle aydınlanabilmesi için çareyi İstanbul’a, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti’ne başvurmakta bulurlar.

Birkaç fedakâr Gagavuz öğretmen, büyük imkânsızlıkları aşarak Ankara’ya, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün huzuruna çıkarlar. Durumlarını, Tuna boyundaki soydaşlarının asimilasyon tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu gözyaşlarıyla anlatırlar: “Paşamız, biz buralarda unutuluyoruz, dilimizi, evlatlarımızı kaybediyoruz. Bize el uzatın, kitap verin, öğretmen verin…”

Atatürk, o keskin ve ilerigörüşlü bakışlarıyla onları dinler, derin bir sorumlulukla kucaklar ve Türkiye’nin kendi can derdinde, imkânsızlıklar içinde kıvrandığı o ilk yıllarda dahi oradaki soydaşlar için seferberlik emri verir. Gagavuz öğretmenlere hem ders kitapları, müfredat desteği sağlanır hem de Türkiye’den bölgeye öğretmenler gönderilerek oradaki Türk ateşinin sönmesi engellenir. Atatürk’ün o gün Gagavuz öğretmenlere gösterdiği şefkat ve vizyon, sadece eğitsel bir yardım değil; “Türkiye sınırları dışındaki soydaşlarımız bizim kültürümüzün parça parça ana damarlarıdır” anlayışının en somut nişanesidir.

Bugün Ne Yapmalı?

Bugün Gagavuzya’da özerklik hakları kısıtlanırken, aslında sadece bir idari statü daraltılmıyor; bir halkın nesillerdir korumaya çalıştığı hafızaya müdahale ediliyor. Dün Atatürk’ün huzuruna çıkıp çare arayan o fedakâr öğretmenlerin torunları, bugün aynı kararlılıkla kendi haklarını savunuyor.

Tarih bize gösteriyor ki; ne baskılar ne de yetki gaspı o kökleri kazıyamaz. Gagavuzya’nın yaşadığı bu karanlık ve sancılı süreç, ancak ve ancak Türk dünyasının ortak ve sarsılmaz dayanışmasıyla aydınlığa çıkacaktır. Tuna’dan yükselen o ses, hak ettiği özgürlüğü ve huzuru mutlaka bulacaktır.

💬 🐦 📘
Tüm Yazıları ↗

Yorumlar

Bu yazıya henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen bırak!

Bir Yorum Bırakın