Guan Heng ve Uygur Kamplarını Belgeleyen Cesur Bir Tanıklık

Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde (Doğu Türkistan olarak da bilinen bölgede) 2017’den itibaren yoğunlaşan kitlesel gözaltı politikaları, uluslararası toplumda “Uygur kampları” ya da “yeniden eğitim kampları” olarak bilinen tesisler üzerinden yıllardır tartışılıyor. Çin hükümeti bu merkezleri “mesleki eğitim merkezleri” olarak tanımlarken, insan hakları örgütleri, Birleşmiş Milletler raporları ve birçok Batılı hükümet bu kampları kitlesel gözaltı, zorla çalıştırma, kültürel asimilasyon ve soykırım unsurları içeren sistematik baskı mekanizmaları olarak nitelendiriyor. Tahminlere göre 1 milyondan fazla Uygur, Kazak, Kırgız ve diğer Türkî/Müslüman azınlık mensubu bu tesislerde tutuldu veya tutuluyor. Bu karanlık tablonun içinden nadir görülen bir birinci el tanıklık çıktı: Guan Heng (Çince: 关恒).

Guan Heng Kimdir?

1986-1987 doğumlu Henan eyaleti kökenli sıradan bir Çin vatandaşı olan Guan Heng, 2020 yılına kadar farklı işlerde çalışmış (fast-food dükkanı işletmek, petrol sahasında çalışmak, serbest fotoğrafçılık yapmak gibi) ve politik bir aktivist geçmişi olmayan biriydi. Ancak 2020 yazında BuzzFeed News’in Sincan’daki yeni inşa edilen tesisleri uydu görüntüleriyle belgeleyen haberini okuduktan sonra harekete geçti.

Tek başına arabasıyla Sincan’a giden Guan, turist gibi davranarak, teleobjektif lens kullanarak gizlice saatlerce görüntü topladı. Çektiği videolarda:

Yüksek duvarlar, dikenli teller, gözetleme kuleleri ile çevrili devasa tesisler, Yoğun polis ve askeri varlık, Kampların çevresindeki güvenlik önlemleri, Bazı bölgelerdeki olağanüstü militarize hal görülüyor. Bu görüntüler, daha önce uydu fotoğraflarıyla tespit edilen ama içeriden çok az belgeye sahip olan kamplara nadir bir iç bakış sağladı.

Kaçış ve Yayın Süreci

Görüntüleri yayınladıktan sonra Çin’de kalmanın kendisi için ölümcül olacağını anlayan Guan Heng, 2021’de ülkeyi terk etti. Yolculuğu dramatikti:
-Önce Hong Kong
-Ardından vizesiz giriş yapabildiği Ekvador
-Sonra Bahamalar
-En nihayet küçük bir şişme botla Florida kıyılarına ulaştı
ABD’ye vardığında hemen YouTube kanalında (kullanıcı adı guanguan) yaklaşık 20 dakikalık derleme videolar yayınladı ve iltica başvurusunda bulundu. Bu görüntüler, Pulitzer Ödülü kazanan BuzzFeed News ekibi dahil birçok gazeteciye önemli kanıtlar sundu ve Sincan’daki durumu belgeleyen en değerli birinci el materyallerden biri haline geldi.

ABD’deki Mücadele ve Sonuç

Ancak hikaye burada bitmedi. 2025 Ağustos’unda, Trump yönetiminin kitlesel sınır dışı operasyonları sırasında New York yakınlarında (Albany civarı) ICE tarafından gözaltına alındı. Çin’e iade edilme riski çok yüksekti; annesi bile “geri gönderilirse gerçekten ölür” uyarısında bulundu. Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF), İnsan Hakları Çin’de (HRIC), Dünya Uygur Kongresi ve bazı ABD’li milletvekilleri (özellikle Raja Krishnamoorthi) Guan’ın serbest bırakılması ve iltica hakkının tanınması için kampanya yürüttü. 28 Ocak 2026’da New York’taki duruşmada Yargıç Charles Ouslander, Guan’ın Çin’e dönmesi halinde “haklı bir zulüm korkusu” taşıdığına hükmederek kendisine sığınma hakkı tanıdı. Bu karar, hem Guan’ın hayatını kurtardı hem de Uygur soykırımı iddialarını belgeleyen nadir Çinli tanıkların korunması açısından sembolik bir önem taşıyor. Neden Önemli?

Guan Heng’in hikayesi şu açılardan dikkat çekici:

Çin ana karasından gelen çok az kişi kampları bizzat görüp görüntüleyip dünyaya ulaştırabildi. Profesyonel gazetecilerin bölgeye girişinin neredeyse imkansız olduğu bir dönemde, amatör bir bireyin cesaretiyle önemli deliller ortaya çıktı. ABD’nin kendi göçmenlik politikaları ile insan hakları duruşu arasında yaşadığı çelişkiyi somutlaştırdı. Guan Heng bugün ABD’de kalma hakkını kazandıysa da, çektiği görüntüler hâlâ Sincan gerçeğinin en çarpıcı görsel kanıtlarından biri olarak duruyor.
Bu olay, bireysel cesaretin bazen devletlerin devasa propaganda ve baskı makinelerine karşı ne kadar etkili olabileceğini gösteriyor.

Youtube linki: https://youtu.be/cI8bJO-to8I?si=vIPzbbBWYZENT8gJ