Ferit AKALIN

Ferit AKALIN kimdir?

1939 yılında Çankırı’nın Şabanözü ilçesinde dünyaya gelmiş, eğitim hayatını ve çalışmalarını Çankırı’da sürdürmüştür. Çankırı’da elektroniğin ve radyo tarihinin öncülerinden biri olarak tanınır. Çankırı’da elektroniğin ve radyo tamirciliğinin öncülerinden kabul edilen, yörede “mucit” olarak tanınan bir elektronik ustası, yerel mucit ve antika radyo koleksiyoncusudur

• 1939 Doğumu: Çankırı’da doğdu; ilkokul, ortaokul ve liseyi bu ilde tamamladı.  1960’lı yılların ortalarında Çankırı’da tabelasında “Elektronik Laboratuvarı” yazan dükkânını açtı. Bu dükkân, şehirdeki teknoloji ve radyo meraklılarının buluşma noktası haline geldi.  Çankırı’da ilk televizyon antenlerini kurdu. 19 Mayıs 1968 (veya 1969) törenlerinde radyo sinyalleriyle uzaktan kumanda ederek stadyumda araba/jeep yürütmeyi başardı.  19 Mayıs 1969’da Çankırı Atatürk Stadyumu’nda radyo sinyaliyle uzaktan kumanda ettiği bir Jeep’i hareket ettirerek gösteri yaptı. 1974 yılında Çankırı Kalesi’nden ilk başarılı TV aktarımını gerçekleştirdi. Çankırı’da televizyon yayınlarının henüz olmadığı dönemde, kendi imkanlarıyla Çankırı Kalesi’ne kurduğu televizyon vericisi ve anten düzenekleri sayesinde şehirde ilk televizyon yayınının net bir şekilde izlenmesini sağlamıştır. 1960’ların ortasında Çankırı’da açtığı dükkana zanaatkar kimliğinin ötesinde bir vizyonla “Elektronik Laboratuvarı” adını vermiştir. Henüz çocuk yaşlarda kristal radyolar yaparak başladığı bu tutkuyu büyüterek gelişmiş süperheterodin radyolar ve özgün teypler imal etmiştir. Atatürk Kurtuluş İlkokulu’na okul içi diyafon sistemini kurdu. Eğitim kurumlarına teknolojik katkı sağlamak amacıyla sömestr tatillerini kullanarak Çankırı Atatürk Kurtuluş İlkokulu’na kendi tasarımı olan bir diyafon sistemi kurmuş ve okul içi iletişimi dijitalleştirmiştir.  Yaşadığı teknoloji merakı ve icatlarıyla Yılmaz Erdoğan’ın ünlü Vizontele filmine ilham kaynağı olduğu da sıkça dile getirilmektedir.
• Ömrü boyunca dünyanın dört bir yanından topladığı, tamir ettiği ve çalışır duruma getirdiği yüzlerce antika radyodan oluşan devasa bir koleksiyon oluşturmuştur. Bu paha biçilemez koleksiyonun bir kısmı İsviçre Milletlerarası Radyo Müzesi’nde sergilenmiş, yaklaşık 90 adet tamamen çalışır durumdaki nadide parçasını ise Çankırı Belediyesi’ne bağışlamıştır. Yaşamı boyunca topladığı yaklaşık 200 çalışır durumdaki antika radyo koleksiyonunu Çankırı Belediyesi’ne bağışladı. Bu koleksiyon ve Çankırı’nın iletişim hafızası, restore edilen tarihi Sarı Kadı Konağı’nda adını taşıyan Ferit Akalın Radyo ve İletişim Müzesi’nde sergilenmektedir. Ferit Akalın’ın Çankırı Belediyesi’ne bağışladığı radyo koleksiyonu ile sözlü tarih kayıtları temel alınarak oluşturulan, Çankırı’nın Karataş Mahallesindeki tarihi Sarıkadı Konağı restorasyonuyla 2016 yılında kurulan Ferit Akalın Radyo ve İletişim Müzesi, onun anısını ve iletişim araçlarının gelişimini yaşatmaktadır.

1969 Yılındaki Uzaktan Kumandalı Jeep Gösterisi

Ferit Akalın, 1969 yılında dönemin teknolojisinin çok ötesinde bir başarıya imza atarak tamamen kendi imkanlarıyla radyo frekansları (RF) üzerinden kontrol edilen bir uzaktan kumanda sistemi geliştirmiştir.

• Askeri İş Birliği: Bu prototip çalışması için Çankırı’daki askeri yetkililerden özel izin alınmış ve Akalın’ın geliştirdiği elektronik devreler gerçek bir askeri Jeep üzerine entegre edilmiştir.
• Stadyumdaki Gösteri: 19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı’nda, Çankırı Atatürk Stadyumu’nda halkın gözü önünde bu Jeep’i şoför koltuğu boş bir şekilde telsiz dalgalarıyla hareket ettirmiş, döndürmüş ve durdurmuştur.
• Tarihi Önemi: Bu çalışma, Türkiye’de insansız kara araçlarının (İKA) ve uzaktan kumanda teknolojilerinin yerli imkanlarla yapılan ilk halka açık ve başarılı prototip örneklerinden biri olarak kabul edilir.

Ferit Akalın Radyo ve İletişim Müzesi

Ferit Akalın’ın ömrü boyunca topladığı, tamir ettiği ve Çankırı Belediyesi’ne bağışladığı paha biçilemez koleksiyon, aslına uygun olarak restore edilen tarihi Sarıkadı Konağı içerisinde sergilenmektedir.

• Müzede Neler Var?
  • Tamamı çalışır durumda olan yaklaşık 90 adet antika radyo.Edison dönemine ait gramofonlar, eski fonograflar ve taş plaklar.Ferit Akalın’ın kendi elleriyle ürettiği el yapımı telsizler, kristal radyolar ve amfiler.
  • Dönemin mors cihazları ve erken dönem iletişim teknolojisi aletleri.

Müzedeki eserlerin dönemlerine göre dağılımı ve öne çıkan özellikleri şunlardır:

• Erken Cumhuriyet ve Ahşap Kasa Dönemi (1920’ler – 1930’lar): Koleksiyonun en eski ve nadide parçaları bu yıllara aittir. İlk dönem lambalı radyolar, büyük ahşap kasalı modeller ve kristal alıcılar bu grupta yer alır.
• II. Dünya Savaşı Dönemi (1940’lar): Savaş yıllarının kıtlık ve propaganda dönemlerine tanıklık etmiş, halkın ajans haberlerini dinlemek için etrafında toplandığı karakteristik lambalı radyolar sergilenmektedir.
• Bakalit ve Nostaljik Konsol Dönemi (1950’ler – 1960’lar): Teknolojinin evlere daha çok girdiği, bakalit kasaların ve ikonik büyük salon radyolarının (konsol tipi) revaçta olduğu dönemin en seçkin modelleri yer alır.
• Transistörlü ve Taşınabilir Dönem (1970’ler): Radyonun küçülerek ceplere ve çantalara girdiği transistörlü döneme ait ilk taşınabilir pilli radyolar koleksiyonun kronolojik son halkasını oluşturur.

Bunun da Ötesinde:

Müzenin ilk katında kronoloji çok daha geriye götürülerek insanlık tarihinin ilk iletişim dönemleri (eğitilmiş posta güvercinleri, papirüsler, eski yazı malzemeleri) sergilenirken; üst katta telgraf cihazları, Edison dönemine ait gramofonlar, taş plaklar ve Türkiye’nin ilk televizyonculuk dönemine ait cihazlar kronolojik bir sıra ile ziyaretçilere sunulmaktadır.